دیدبان - حضور در مجامع بین المللی و رساندن پیام انقلاب اسلامی از بدو انقلاب مورد توجه مسئولین عالیرتبه نظام جمهوری اسلامی ایران بوده است؛ در سال های اولیه انقلاب اسلامی نگاه مثبتی نسبت به ساختارهای جهانی و بخصوص سازمان ملل وجود نداشت، اما به مرور سیاست خارجی ایران نسبت به این رویکرد خود تجدید نظر کرد و سعی نمود که حضور فعالی در سازمانها و مجامع بین المللی داشته باشد؛ نمونه این حضور فعال، برعهده گرفتن میزبانی و دبیرکلی جنبش عدم تعهد است که در شهریور ماه امسال رقم خورد. در این نوشتار به دنبال بررسی حضور هیئت های ایرانی در سخنرانی مجمع عمومی در سازمان ملل هستیم. البته رویکرد ما در این مطلب بررسی تعداد همراهان هئیتهای سیاسی ایران در سازمان ملل است و بررسی موفقیت یا عدم موفقیت این هئیتها می بایست در جای دیگری مورد بررسی قرار گیرد. در ابتدا گزارشی از این سفرها نقل و سپس نکاتی در این رابطه بیان می شود. 

تاکنون چهار مقام عالی رتبه ایرانی به سازمان ملل مسافرت کرده اند؛ شهید محمد علی رجایی در مهر ماه 1359 به عنوان نخست وزیر، آیت‌الله سید علی خامنه ای در شهریور 1366 به عنوان رئیس جمهور، سید محمد خاتمی در شهریور 1377 به عنوان رئیس جمهور و محمود احمدی نژاد به عنوان رئیس جمهور در سالهای 1384 تا 1391. 

نخستین سفر 

به دنبال صدور قطعنامه‌‌ی 479 شورای امنیت سازمان ملل متحد در مورد جنگ ایران و عراق و عدم پذیرش آن از سوی ایران، دبیر‌کل سازمان ملل خواستار اعزام هیئتی از ایران به آن شورا شد؛ شهید رجایی پس از مطرح شدن این قضیه راهی نیویورک شد تا در شورای امنیت سازمان ملل به دفاع از حق مردم ایران در مقابل دشمن بعثی بپردازد؛ گزارش مفصلی از این سفر در کتاب «فرزند ملت در آیینه انقلاب اسلامی» [1] منتشر شده است که نکات بسیار جالب و خواندنی در آن وجود دارد. این سفر در مهر ماه 1359 انجام گرفته است. در صفحه 141 کتاب آمده است: "پس از طرح مسأله جنگ ایران و عراق در سازمان ملل و ضرورت شرکت نماینده ایران در جلسات آن سازمان، آقای رجایی نخست وزیر، تصمیم گرفتند شخصاً به شورای امنیت رفته، نقطه نظرهای دولت ایران را بیان نمایند. ایشان که از چند روز قبل در جبهه جنگ حضور داشتند، عصر روز پنجشنبه بیست و پنجم مهر ماه 13۵۹ از مناطق جنگی با هواپیما وارد فرودگاه مهرآباد شدند و پس از انجام مصاحبه مطبوعاتی در فرودگاه، در رأس هیأتی مرکب از برادران: "بهزاد نبوی" وزیر مشاور در امور اجرایی، "گودرز افتخار" عضو شورای نگهبان، یک نفر از وزارت امور خارجه، ۳ نفر از دفتر نخست وزیر و چهار نفر خبرنگار و فیلم‌بردار از صدا و سیمای جمهوری اسلامی ایران و خبرگزاری پارس، عازم نیویورک شده پس از 13 ساعت پرواز، در ساعت هشت صبح جمعه به وقت تهران (نیم ساعت پس از نیمه شب به وقت نیویورک) وارد آن شهر شدند و در فرودگاه نیویورک مورد استقبال برادران: شمس اردکانی، شمیرانی و همچنین سفیر الجزایر در آمریکا قرار گرفتند". 


دومین سفر 

شهریور 1366 و پس از صدور قطعنامه 598 شورای امنیت سازمان ملل در روز 29 تیر 1366 درباره جنگ ایران و عراق، رئیس جمهور وقت، آیت‌الله خامنه ای در سازمان ملل به نمایندگی از ملت ایران به سخنرانی پرداخت. با بررسی روزنامه های مربوط به این مقطع تاریخی به نکات جالبی درباره همراهان رئیس جمهور دست می یابیم که ذکر آنها خالی از فایده نیست. 

در روزنامه کیهان 31/6/66 آمده است: «رئیس جمهور عصر امروز (31 شهریور) همزمان با سالروز تجاوز رژیم عراق به ایران در مجمع عمومی سازمان ملل سخنرانی خواهد کرد که به گفته ناظران، سخنرانی رئیس جمهور از اهمیت بالایی برخوردار است؛ در این سفر میرسلیم مشاور عالی رئیس جمهور، معیری معاون نخست وزیر، چند تن از نمایندگان مجلس شورای اسلامی، لاریجانی معاون وزیر خارجه و زنگنه معاون وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی [رئیس جمهور] را همراهی می کنند» [2] 


سومین سفر 

سید محمد خاتمی پس از 11 سال که از آخرین سفر یک رئیس‌ جمهور از ایران به نیویورک می‌گذشت در شهریور 1377 راهی مقر سازمان ملل متحد در آمریکا شد. خاتمی در شرایطی عازم نیویورک شد که دولتمردان آمریکا این سفر را فرصت طلایی برقراری رابطه گسیخته شده بین دو کشور قلمداد می‌کردند، اما خاتمی در جلسه افتتاحیه که کلینتون نیز در آن سخنرانی می‌کرد، شرکت نکرد و بر خلاف انتظار آمریکایی‌ها، عصر راهی جلسه مجمع عمومی شد. 

درباره هئیت همراه خاتمی و تعداد آنها در روزنامه جمهوری اسلامی، 30/6/77 آمده است: «آقای خاتمی را در سفر به سازمان ملل، 12 نفر از مسئولین ارشد کشور همراهی می کنند. رئیس جمهوری و هیئت همراه در فرودگاه جان اف کندی نیویورک از سوی دکتر "کمال خرازی" وزیر امور خارجه، "محمد هادی نژادحسینیان" سفیر و نماینده دائم جمهوری اسلامی ایران در سازمان ملل و ایگور نویی چنکو نماینده دبیرکل سازمان ملل و چند تن دیگر از شخصیت های ایرانی فعال نیویورک مورد استقبال قرار گرفت». [3] 


چهارمین سفر و اولین سفر احمدی نژاد 

روزنامه کیهان مورخ 22/6/84 می نویسد: «سخنرانی در سازمان ملل در اولین سفر خارجی احمدی‌نژاد، به دلیل حضور روسای جمهور کشورهای سراسر جهان، همزمانی این سفر با اوج‌گیری تنش‌های میان ایران و اروپا درباره مسائل هسته‌ای و طرح دیدگاه‌های رئیس جمهور کشورمان در نزد سران کشورهای جهان از اهمیت فوق‌العاده‌ای برخوردار است. در این سفر "علی لاریجانی" دبیر شورای عالی امنیت ملی، "منوچهر متکی" وزیر امور خارجه، "سعید جلیلی" معاون اروپا و آمریکای وزارت امور خارجه، "مسعود زریبافان" دبیر و سخنگوی دولت، "هاشمی ثمره" مشاور ارشد رئیس جمهور، "حمیدرضا رازقی" مشاور عمرانی رئیس جمهور، "علی‌اکبر جوانفکر" مشاور رسانه ای رئیس جمهور، "احمد خادم المله" مدیر عامل خبرگزاری جمهوری اسلامی ایران و "مظفری" مدیر کل تشریفات ریاست جمهوری حضور دارند». 

(قابل ذکر است که تا سفر هفتم احمدی نژاد تغییر محسوسی در تعداد اعضای هئیت اعزامی مشاهده نشد. به همین دلیل سفر دوم تا ششم بررسی نشده است.) 

هفتمین سفر احمدی نژاد 

در هفتمین سفر احمدی نژاد که به منظور شرکت در شصت و ششمین اجلاس سالیانه مجمع عمومی سازمان ملل متحد در سال 1390 انجام شد، هیئتی 100 نفره، از جمله افراد زیر رئیس جمهور را همراهی کردند: 
1- علی اکبر صالحی وزیر امورخارجه 
2- حمید بقایی معاون اجرایی رئیس جمهور 
3- مهدی غضنفری وزیرصنعت، معدن و تجارت 
4- مجید نامجو وزیر نیرو 
5- علی سعیدلو معاون امور بین الملل رئیس جمهور 
6- مریم مجتهد زاده مشاور رییس جمهور و رییس مرکز امور زنان و خانواده 
7- عبدالرضا شیخ الاسلامی وزیر تعاون، کار و رفاه اجتماعی 
8- اسفندیار رحیم مشایی رئیس دفتر رئیس جمهور 

همچنین در هیئت همراه رئیس جمهور اسامی افراد دیگری همچون "محمد جعفر بهداد"، "جلالی" (مسوول حراست نهاد ریاست جمهوری)، "صالحی مرام"، "آشتیانی"، "سروش پور"، عکاس، فیلمبردار و خبرنگاران وبسایت ریاست جمهوری، واحد مرکزی خبر، ایرنا، شبکه خبر و ... به چشم می خورد. [4] 
در این سال عکسی از حضور فرزند، عروس و مادر عروس احمدی نژاد در سازمان ملل منتشر شد که باعث به وجود آمدن واکنش های متعددی از سوی مسئولین نظام و نمایندگان مجلس شد. 


هشتمین و آخرین سفر احمدی نژاد 

در هشتمین و آخرین سفر احمدی نژاد که دوم مهرماه 1391 انجام شد. در این سفر مقامات زیر احمدی نژاد را همراهی می کردند: 

رئیس‌ جمهور را در آخرین سفرش به آمریکا، "اعظم‌السادات فراحی" همسرش و "علیرضا" پسرش، "اسفندیار رحیم‌مشایی" رئیس دفتر رئیس جمهور و همسرش، "سیدمجتبی ثمره‌هاشمی" دستیار ویژه رئیس جمهور، "غلامحسین الهام" مشاور حقوقی رئیس جمهور و "حمید بقایی" معاون اجرایی و رئیس نهاد ریاست جمهوری همراهی می‌کردند. 

همچنین "محمدشریف ملک‌زاده" مشاور رئیس جمهور و همسرش، "همایون حمیدی" معاون هماهنگی و پیگیری‌های ویژه دفتر رئیس جمهور، "محمدرضا فرقانی" مدیرکل بین‌الملل دفتر رئیس جمهور و "مهدی آشتیانی" و "مجتبی سروش‌پور" مسئولان معاونت تشریفات ریاست جمهوری و خبرنگاران ایرنا، شبکه خبر و باشگاه خبرنگاران از دیگر همراهان رئیس جمهور بودند. 

"علی‌اکبر صالحی" وزیر امور خارجه، "علی نیکزاد" وزیر راه و شهرسازی، "مرضیه وحیددستجردی" وزیر بهداشت ، "لطف‌الله فروزنده" معاون پارلمانی رئیس جمهور، "بهروز مرادی" معاون برنامه‌ریزی نظارت راهبردی رئیس جمهور، "سیدحسن موسوی" رئیس سازمان میراث فرهنگی و گردشگری و "ابوالحسن فقیه" رئیس جمعیت هلال احمر نیز احمدی‌نژاد را در سفر به نیویورک همراهی کردند. 

البته از مجموع 160 ویزای درخواستی برای هیئت همراه رییس جمهور نزدیک به 80 نفر از اعضای هیئت از همراهی محمود احمدی نژاد به دلیل عدم صدور ویزا بازماندند و این در صورتی است که هیچ نماینده مجلسی در این سفر حضور نداشته است. [5] 

نکات مهم در رابطه با همراهان مسئولین 

1- سفر شهید رجایی با سفر دیگران ر‌ؤسای جمهور این تفاوت را داشته است که به دنبال یک امر اضطراری – آغاز جنگ تحمیلی- اتفاق افتاده و به عنوان یک سفر عادی تلقی نمی شده 
است. با این وجود، سادگی و تعداد کم همراهان نخست وزیر در این سفر بسیار جالب توجه است. 

2- در سفرهای شهید رجایی، آیت الله خامنه‌ای و سید محمد خاتمی که در این نوشتار آمده است، فقط به همراهان رسمی توجه شده است و افرادی نظیر گروه امنیتی و گروههای رسانه ای ذکر نشده اند. هر چند با وجود به حساب آوردن تیم امنیتی و رسانه ای، تعداد این همراهان رؤسای جمهور، هیچگاه به عدد 50 نفر هم نمی رسد. 

3- همانگونه که ملاحظه می شود تا قبل از سفر آقای احمدی‌نژاد در سال 90 تعداد همراهان مسئولین بسیار پایین بود و هیچگاه به 100 نفر نمی رسید، اما در این سال و با حضور تعداد زیادی از همراهان احمدی نژاد یک رکورد تاریخی در سیاست خارجی ایران به دست آمد و بیش از 100 نفر به همراه رئیس جمهور عازم نیویورک شدند. 

4- حضور همسران رؤسای جمهور در برخی سفرهای قبلی مسئولین وجود داشت، اما حضور عروس و پسر احمدی نژاد در نیویورک در سال 90 - علی رغم نداشتن مسئولیت مهم دولتی- یکی از عجیب ترین سفرهای خارجی در تاریخ جمهوری اسلامی ایران را رقم زد. البته دفتر ریاست جمهوری تکذیبهای صادر کرد و نوشت: "متاسفانه طی روزهای اخیر برخی سایت‌های خبری اقدام به انتشار خبری نادرست مبنی بر "همراهی دختر، داماد و نوه دکتر احمدی نژاد" در سفر کاری رئیس جمهور محترم به آمریکا نموده اند که این خبر به هیچ وجه صحت نداشته و تکذیب می‌شود. مرکز ارتباطات، اطلاعات و تبلیغات ریاست جمهوری تمامی رسانه ها را به رعایت اخلاق رسانه ای دعوت می نماید». [6] (البته هیچ اشاره‌ای به عروس و پسر رئیس جمهور نشده است!!!) 

5- در برخی رسانه ها هزینه های زیادی برای حضور همراهان رئیس جمهور ذکر شده است. با توجه به مشکلات ارزی که اکنون در کشور وجود دارد، به نظر می رسد تحمیل هزینه های کلان غیرضروری به بیت المال کاری غیرعادلانه است و از دولتی که با شعار عدالت و مهرورزی روی کار آمده است، انتظارات بیشتری می رود. 

6- با توجه به اقدامات ابداعی که رییس جمهور در سالیان گذشته به انجام رسانید از جمله دیپلماسی رسانه ای یا دیدارهای عمومی و کارشناسی به نظر می رسد تیم هماهنگی و پشتیبانی گسترده ای برای این منظور لازم باشد. اما آیا بهتر نیست این نیروها را از ظرفیت های موجود در آمریکا تأمین کرد؟ آیا افرادی که در گروه اعزامی بودند بدین منظور گردهم آمده بودند؟ از سوی دیگر به همراه بردن تیم گسترده در شرایطی که آمریکا هر از چندگاهی از حربه تحریم و تحقیر در سیاست بین الملل استفاده می کند به نظر می رسد به دور از سیاست عزت، حکمت و مصلحت باشد و لازم است روسای جمهور آتی حتما این مسئله را مد نظر داشته باشند. به هر حال سفرهای احمدی نژاد به نیویورک و مقر سازمان ملل تمام شده و باید این مطلب را از هم اکنون جزو مطالبات مردمی از مسوولان آتی جمهوری اسلامی به حساب آورد. 

منابع و مأخذ: 
1- کتاب «فرزند ملت در آیینه انقلاب اسلامی» در سال 61 و توسط مرکز مدارک فرهنگی انقلاب اسلامی وابسته به وزارت ارشاد اسلامی وقت، منتشر شده است. این کتاب دو جلدی که به مناسبت چهارمین سالگرد انقلاب اسلامی منتشر شده است حاوی مجموعه سخنرانی¬ها، مصاحبه¬ها و پیام¬های شهید رجایی است که با مقدمه آیت الله مهدوی کنی درباره شخصیت شهید رجایی به چاپ رسیده است. این کتاب حاوی نکات بسیار مهم و مستندی از زندگی این شهید والامقام انقلاب اسلامی است. 
2- متن کامل سخنرانی ایشان را می توانید در آدرس زیر ببینید: 
http://farsi.khamenei.ir/speech-content?id=8089 
3- متن کامل سخنرانی ایشان، پایگاه خبری آفتاب - 31/6/88 
4- وبسایت خبری مشرق نیوز - 27/6/90 
5- http://www.farsnews.com/newstext.php?nn=13910708000142 
6- http://www.dolat.ir/NSite/FullStory/News/?Serv=23&Id=206707

/ 0 نظر / 7 بازدید